Het verhaal van sergeant Chris Meijer

Het verhaal van sergeant Chris Meijer

Soms vertelt de vaderlandse geschiedenis niet alleen over veldslagen en bevelhebbers, maar vooral over mensen. Over gewone jongens met een warm hart, opgegroeid tussen arbeid, kameraadschap en plichtsgevoel. Zo’n verhaal is dat van sergeant Chris Meijer — een man met een goed hart, maar ook met een impulsief karakter. Een karaktertrek die hem uiteindelijk noodlottig werd.

Aan de hand van indrukwekkende beelden, gepresenteerd door Bartho Kobus in een productie van GTV en ondersteund door onderzoeksresultaten van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, kwam tijdens de bijeenkomst een persoonlijk drama uit de meidagen van 1940 opnieuw tot leven.

Chris Meijer groeide op in Dieren, waar hij samen met zijn vader werkzaam was bij de Gazellefabriek. Zoals zoveel jonge mannen uit die tijd koos hij later voor een militaire loopbaan. In het vooroorlogse Nederlandse leger bracht hij het tot sergeant. In 1937 vervulde hij zijn dienstplicht in de Menno van Coehoornkazerne, waarna hij onder meer werd gestationeerd op vliegveld De Kooy bij Den Helder. Daar bleek al iets van zijn avontuurlijke aard, onder meer tijdens een doldrieste vlucht met een klein vliegtuig — een gebeurtenis die achteraf bijna symbolisch lijkt voor zijn impulsieve karakter.

Tijdens de mobilisatie van 1939 werd de afdeling van Meijer gelegerd tussen Wageningen en Rhenen. Daarmee bevond hij zich midden in het strijdgebied rond de Grebbeberg. De omstandigheden waaronder de Nederlandse militairen moesten opereren waren uiterst moeilijk. Nederland vertrouwde nog altijd op de verdediging via de Hollandse Waterlinie, terwijl de dreiging van een Duitse inval steeds groter werd. Premier De Geer werkte ondertussen, met instemming van koningin Wilhelmina, aan de oorlogsverklaring. Toen de Duitse aanval eenmaal begon, moest Wilhelmina — zeer tegen haar zin — samen met prins Bernhard uitwijken naar Engeland, mede ter bescherming van het Koninklijk Huis. Zelfs Bernhard protesteerde tegen dit vertrek. Wilhelmina probeerde nog vergeefs steun van koning George van Engeland te verkrijgen.

Op de Grebbeberg bleek al snel hoe gebrekkig de Nederlandse verdediging was voorbereid. Door het ontbreken van brisantgranaten konden Duitse beschietingen vanuit Wageningen nauwelijks worden beantwoord. Ondersteuning vanuit de legerleiding bleef uit. In die chaos besloot Sergeant Meijer op eigen initiatief verder te strijden richting de Hollandse Waterlinie. Achteraf bezien was ook dat besluit ingegeven door impulsiviteit — maar eveneens door moed en verantwoordelijkheidsgevoel.

Juist daar begon het drama.

Generaal Harberts speelde in deze gebeurtenissen een sleutelrol. Waar generaal Van Voorst tot Voorst aanvankelijk nog het toepassen van standrecht had verboden, ontstond later een sfeer waarin streng optreden belangrijker leek dan zorgvuldige rechtspraak. Harberts zou blijk hebben gegeven van een bijna kokervisie bij de instelling van de krijgsraad. Opmerkelijk genoeg is de naam Meijer nauwelijks terug te vinden in de formele verslaglegging.

De krijgsraad vond plaats in Nieuwersluis, terwijl Hotel Cecil dienstdeed als hoofdkwartier van Harberts. Onder leiding van aanklager Plugge werd Meijer beschuldigd van desertie. Zijn verdediging werd gevoerd door Van Erp. Harberts zou de leden van de krijgsraad zelfs hebben beschouwd als “zachte eitjes” — alsof strengheid belangrijker was dan waarheidsvinding.

Op 12 mei 1940, Pinksterdag, werd sergeant Chris Meijer geëxecuteerd.

Daarmee verloor Nederland niet alleen een soldaat, maar verloren zijn ouders hun zoon. Want hoe men ook naar de militaire feiten kijkt: achter iedere militair schuilt een kind van vader en moeder. Mensen die verder moesten leven met een immens verdriet, veroorzaakt door wat later zou worden gezien als een noodlottige gerechtelijke dwaling.

Het thema van dit filmdocument raakte daarom diep: “Een goed soldaat heeft een groot kinderhart.”

Maar minstens zo belangrijk is de herinnering dat deze soldaat óók het kind van zijn ouders was.

Pas in de jaren zeventig kwam het eerherstel. Oud-dienstkameraden vormden toen een erewacht als laat eerbetoon aan hun gevallen kameraad. Tegenwoordig ligt sergeant Chris Meijer begraven op het Ereveld in Dieren — eindelijk erkend als man van eer.

Zesentachtig jaar na de ingrijpende gebeurtenissen van de meidagen blijft zijn verhaal indrukwekkend actueel. Het herinnert ons eraan hoe oorlog niet alleen levens kost aan het front, maar ook levenslang verdriet achterlaat bij hen die achterblijven.

Tijdens de koffiepauze was er gelukkig ook ruimte voor iets luchtigers: gezamenlijk werd onze jarige Arie Hovestad toegezongen — een warm moment van verbondenheid binnen de sociëteit, passend bij ochtend waarin geschiedenis, emotie en menselijkheid samenkwamen.