Een beeld van Rhenen.
Soms heeft een ochtend in de sociëteit alles in zich: geschiedenis, verjaardagsgezang en een emmer uit de bronstijd. Letterlijk. Nog vóór de koffie goed en wel was ingeschonken werd een nieuwe bezoeker verwelkomd. Jan van Grootveld, voor sommigen een oude bekende, alsof hij nooit was weggeweest. Dat is het fijne van dit soort plekken: sommige mensen verdwijnen, maar raken nooit echt uit beeld.
Daarna was het tijd voor de vaste rituelen. Drie jarigen in één week – Evert Mager, Martin Schoemaker en Kobus van Ingen – dat vraagt om luid gezang. En luid werd het. De toon was wederom gezet.
Wat volgde, was een reis door de tijd en het alfabet, te beginnen met de naam Abraham. Niet met een bus of een gids met een vlaggetje, maar met beelden. Kobus nam ons mee door de kunstverzameling van Hans Gadella en deed dat zoals we van hem gewend zijn: boeiend, deskundig en met zichtbaar plezier. Het begon verrassend praktisch: een Situla, een bronstijd-emmer, pas vijftig jaar geleden gevonden bij het verplaatsen van een boom op de Koerheuvel. Een lid van de Sociëteit, Henny van Oort, was daar destijds persoonlijk bij aanwezig. Een boom met wortels en een stad ook.
Van daaruit ontvouwde zich Rhenen in lagen. De heilige Cunera keek toe, kaarten toonden villa Rheni in wording, en een eeuwenoud boerenbedrijf werd gereconstrueerd alsof het gisteren nog bewoond was. Stadsrechten uit 1258, natte en droge grachten, een stad die zich uitstrekte van Rhenens woud via Rhenense Veen tot over de Rijn in de Marspolder.
Vanaf 1500 begon Rhenen, met zijn rijke geschiedenis, kunstenaars te verleiden. Tekeningen, schilderijen, aquarellen – telkens weer die omgeving, telkens weer die toren. De Cuneratoren als ankerpunt in een veranderend landschap. Frederik van de Palts, de inval in Rhenen door de schilder genaamd Meester van Rhenen, gevolgd door namen als Aart Schuman, Abraham De Haen, Abraham De Verwer en natuurlijk Anton Pieck. Te veel om op te noemen, maar precies genoeg om te blijven kijken.
Wat al die beelden gemeen hebben, is dat ze laten zien dat een stad nooit stilstaat. Rhenen verandert, maar blijft herkenbaar. Misschien is dat wel de kracht van kunst: het bewaart wat voorbijgaat en geeft het opnieuw betekenis.
De presentatie “Rhenen in de Kunst” was, om het cliché toch maar te gebruiken, uit de kunst. En het mooie is: dit verhaal is nog niet af.
Wordt vervolgd.